Sociale innovatie, slimmer werken
Meer dan 170 bedrijven doen al mee aan Mijn Bedrijf 2.0. Veel deelnemers bezochten de jaarconferentie. Paul Breman is trots op de eerste resultaten van Mijn Bedrijf 2.0 dat met o.a. subsidie van verschillende overheden het sociale innovatievermogen van MKB-bedrijven in de regio Utrecht wil versterken. Breman is voorzitter van de stuurgroep van Mijn Bedrijf 2.0, lector bij Hogeschool Utrecht en werkzaam bij Twynstra Gudde. Hij hield de inleiding tijdens de jaarconferentie.
Als het gaat om slimmer werken, hebben we het in feite over sociale innovatie. Dat is volgens Breman een combinatie van efficiënt produceren en duurzaam omgaan met belangen van de organisatie en de medewerkers. Ondernemers kunnen daarbij op drie thema’s insteken: technologie, organisatie en personeel. Sociale innovatie richt zich dan met name op de organisatie en op de medewerkers.
Waarom slimmer werken?
Waarom is slimmer werken eigenlijk nodig? Daarvoor noemde Breman twee redenen. We moeten wel. We kunnen het ons namelijk niet meer permitteren om zoveel - vooral menselijke - resources onbenut te laten. En de tweede reden is: slimmer werken biedt gewoon meer voldoening.
Bedreigingen
We moeten vooral slimmer werken. Natuurlijk, als we niet oppassen, verliezen we de slag met Azië. Maar Europa is nu eenmaal geen productieland meer. We zijn een kenniseconomie. Breman: ‘Europa ontleent zijn positie aan het innovatief vermogen. We kunnen niet mee met de lagelonenlanden. En we moeten die slag ook helemaal niet aan willen gaan. Europa moet producten en diensten ontwikkelen die nieuw zijn. Europa moet mikken op innovatie.’
Kansen
Toch gloort er licht aan de horizon. We beschikken over heel veel onbenutte resources. Misschien is het helemaal niet nodig om veel harder te werken. We moeten vooral slimmer werken. Natuurlijk, als we niet oppassen, verliezen we de slag met Azië. Maar Europa is nu eenmaal geen productieland meer. We zijn een kenniseconomie. Europa ontleent zijn positie aan het innovatief vermogen. We kunnen niet mee met de lagelonenlanden. En we moeten die slag ook helemaal niet aan willen gaan. Europa moet producten en diensten ontwikkelen die nieuw zijn. Europa moet mikken op innovatie.
Geef medewerkers meer ruimte
Breman constateert dat de meeste innovaties op de werkvloer plaatsvinden. Het blijkt echter dat veel organisaties daar weinig ruimte voor bieden. Leidinggevenden praten te veel en luisteren te weinig. En medewerkers krijgen nog te weinig de kans om vernieuwende ideeën echt uit te werken. We laten dus kostbare resources onbenut. Dat is ontzettend jammer. En bovendien volstrekt onnodig.
Paradox slim managen
Organisaties die hun medewerkers veel vrijheid bieden en waarin het management vooral ondersteunend en coachend is, presteren op het gebied van innovaties gewoon beter. Breman plaatst wel een kanttekening. 'Innovatie kent twee aspecten. De creatie en de implementatie. Voor het creatieve aspect is een “open” organisatie nodig. Maar voor het afmaken van de innovatie is meer aandacht nodig voor beheersing. Die paradox is lastig. Wie die paradox slim managet, heeft een duidelijke voorsprong.'
Voldoening
We moeten wel slimmer werken, want anders missen we de boot. Maar dat is een negatieve reden. Er is ook een veel positievere insteek. Slimmer werken zorgt voor meer arbeidsvoldoening.
Nederlandse werknemers zijn hoogopgeleid. Meer dan 60% van de beroepsbevolking heeft minimaal een HBO-diploma op zak. Deze groep medewerkers neemt geen genoegen meer met werk dat geen voldoening biedt. En door de krimpende arbeidsmarkt zijn deze medewerkers steeds meer in de positie om dat ook te kunnen eisen. Wat betekent dat?
Allereerst dat we toe moeten naar een gedecentraliseerde economie. Dat is een economie waarin we bij het organiseren van het werk meer de menselijke maat hanteren. Productiewerk organiseren we dan stroomsgewijs. Dat wil zeggen, in kleinere hoeveelheden en meer op maat. Organisaties worden steeds transparanter. En daarmee wordt ook de invloed van de buitenwereld en van de eigen medewerkers groter. Small wordt weer beautiful.
Door deze herwaardering van de menselijke maat creëren organisaties meer ruimte voor innovatie. Dat leidt tot slimmer werken en slimmer organiseren. En dus tot meer omzet, een hogere productiviteit en meer arbeidsvoldoening.
Hoe verder?
Breman komt in zijn betoog regelmatig terug op de meer dan honderd bedrijfscans die zijn afgenomen. Deze scans bieden in principe een goed inzicht in de stand van zaken als het gaat om slimmer werken. Uit een voorzichtige verkenning van de eerste resultaten kunnen volgens Breman geen schokkende conclusies worden getrokken. Opmerkelijk is wel dat het Utrechtse bedrijfsleven zichzelf behoorlijk flexibel vindt. Of dat wishfull thinking is van de ondernemers die de scan invulden, zal de tijd uitwijzen.
Over ruim een half jaar beschikt Mijn Bedrijf 2.0 over driehonderd scans. Daarmee gaat Mijn Bedrijf 2.0. aan de slag. Zij gaat proberen om uit die scans een rode draad te herleiden. Daarmee hoopt men nog meer concrete aanbevelingen te kunnen doen om het innovatief vermogen in Utrecht en daarmee ook in de rest van Nederland te vergroten. Want slimmer werken loont!